Het wilde westen
Memphis en de Mississippi zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De pioniers die de stad in 1819 stichtten, kozen voor deze plek in de bocht van de rivier op een soort rotsplateau vanwege zijn strategische ligging en zijn bescherming tegen overstromingen. In die tijd was de Mississippi zo'n beetje de grens van de bekende wereld en als men het toen over het Wilde Westen had, dan ging het over West Tennessee. De stichters van Memphis kozen als naam die van een oude Egyptische hoofdstad. Het woord betekende bovendien ‘plaats van goede vooruitzichten' en dat bleek aardig te kloppen.
De rivier werd steeds belangrijk als verkeersader van het snel groeiende land en Memphis kreeg een belangrijke rol als doorvoerhaven en handelscentrum. Na 1840 werd katoen het meest verhandelde produkt. Dit was de tijd dat Memphis en Mississippi maar onder één motto leefden: ‘cotton is king'. Maar katoen was niet het enige wat over de rivier werd vervoerd - alles ging over het water, dat was eenvoudigweg de beste manier om spullen naar het binnenland te vervoeren. En aan de rivier had Memphis geen concurrentie. Er liggen geen andere grote steden binnen een ruime straal van Memphis en men zegt wel eens dat het eigenlijk de hoofstad is van noord-Mississippi (en ook van West Tennessee en Arkansas).
Memphis groeide uitbundig, gelijk op met de plantages in de uitzonderlijk vruchtbare Mississippi Delta. Deze behoorden tot de meest succesvolle van het Zuiden (althans voor de blanke eigenaren) en de prachtige landhuizen getuigen daar nu nog van. Het was een tijd dat in Memphis het grootste aantal miljonairs woonde van het land. Dat succes werd natuurlijk wel gebouwd op de ruggen van de slaven die voor het bewerken van de plantages onmisbaar waren. Dit was de glorietijd van het Oude Zuiden, de tijd waarnaar Gone with the Wind zo nostalgisch terugblikt.

Geheime tunnels
Memphis was het centrum waarop de plantagebewoners, arm en rijk, zwart en blank, zich oriėnteerden. Ook de vluchtende slaven kwamen in Memphis terecht, via de Underground Railroad - u kunt daar nog wat van zien in de Burkle Estate/Slavehaven, een huis dat gold als station op die Railroad. Een geheime kamer in de kelder heeft een tunnel waarlangs de vluchters konden ontsnappen. Het Hunt-Phelan Home, aan de oostkant van Beale Street, is juist een goed bewaard landhuis uit 1830. Ook dit huis heeft een tunnel, maar dan wel een om te ontsnappen aan aanvallen van indianen! Het Magevney House, gebouwd door de eerste Ierse immigrant, is een van de oudste gebouwen van Memphis. Het Mallory-Neely House laat zien hoe rijke bewners van Memphis leefden. Memphis heeft een heel Victoriaans District, aan Adams en Jefferson Avenues, waar u voorbeelden ziet van de onvoorstelbare rijkdom van de katoenhandelaren en bankiers rond het midden van de vorige eeuw.

Cholera en gele koorts
In de Burgeroorlog werd Memphis al vrij snel door het Noorden bezet en daardoor bleef de stad gespaard voor verdere gevechten. De kooplui verdienden kapitalen met het verhandelen van goederen aan zowel het Zuiden als het Noorden. Na de oorlog ging het niet zo goed meer met de plantages die altijd met slavenarbeid hadden gewerkt. Ineens waren ze hun goedkope werkkrachten kwijt. Dat had ook zijn weerslag op Memphis.
Maar de stad kwam pas echt in de problemen toen in de daarop volgende vijftien jaar met de regelmaat van de klok cholera en gele koorts uitbraken. In 1878, tijdens de ergste epidemie, stierf meer dan de helft van de 6000 blanken die er achter waren gebleven - voor zover die al niet was weggevlucht. Zwarten waren minder gevoelig voor de koorts: van de 14.000 niet gevluchte zwarten in Memphis stierven er ruim 900. Memphis ging failliet en bestond officieel niet meer gedurende twaalf jaar. In de jaren daarna legden de bewoners rioleringen en waterleiding aan, en legden de vennen droog waar de muggen hun broedplaatsen hadden.
De stad kwam terug, net als de mensen. Dank zij de spoorwegen en de ligging aan de rivier kon Memphis er bovenop komen en weer bloeien. Inmiddels had Memphis ook een welvarende en bloeiende zwarte gemeenschap gekregen. Beale Street was het centrum. Hier woonden zwarte juristen en doctoren, er waren kerken, banken en theaters, en bedrijven die door zwarten waren opgezet zoals een levensverzekering.
Voor zwarten uit de omliggende regio werd Memphis een belangrijke stop op hun weg naar het industriėle noorden. In 1909 schreef de jazz-musicus W.C.Handy The Memphis Blues, als reactie op de muziek die nieuwkomers van het platteland meebrachten. Handy staat nu bekend als de aartsvader van de blues en Memphis als de geboortestad, maar de wortels van deze muziek lagen natuurlijk in Mississippi.

Verzamelplaats van muzieksoorten
In Beale Street kwamen allerlei muzieksoorten samen. De Varėteit was enorm: muziektheater (vaudeville), ragtime, jugbands, jazz, blues en op een gegeven moment kwam dat allemaal samen in de rhytm and blues van de grote gitarist B.B. King. Een blanke jongen uit Tupelo, Mississippi, zou daar nog het zijne aan toevoegen, maar aan dat aspect van Memphis besteden we verderop uitgebreid aandacht.
Op zijn hoogtepunt in de jaren twintig was Beale Street vergeven van de vaudeville theaters, concerthallen, bars en jook-joints. De straat had ook een reputatie voor gokken, voodoo, moord en prostitutie. Zoals een evangelist het ooit zei: 'als de whiskey tot aan je enkels in heel Memphis zo staan, zou je niet sneller dronken worden dan je nu op Beale Street kunt'. Zoals in veel steden was het einde van de rassenscheiding ook het einde van dit bloeiende zwarte centrum. In de jaren zestig werd veel vernietigd, maar de laatste jaren is het met veel zorg hersteld en ziet Beale Street eruit als de jaren twintig nooit zijn verdwenen.
Aan het westelijk eind van de straat staat een groot standbeeld van Elvis. Op nummer 152 kunt u het Center for Southern Folklore bezoeken, waar de muziek, voedsel, de verhalen en vaardigheden van de mensen in het Zuiden worden toegelicht aan de hand van geluidsfragmenten en historische flimopnamen.

Beale Street Historic District
Vanaf de oever van de machtige Mississippi loopt Beale Street naar het oosten. Aan het Mississippi-einde van de staat een groot standbeeld van Elvis, de King van de rock'n'roll en misschien wel de beroemdste nazaat van Memphis. Een stukje verderop, op nummer 152, ligt het Center for Southern Folklore waar allerlei aspecten van het leven en de eigenaardigheden van het Zuiden worden toegelicht aan de hand van geluidsfragmenten en historische filmopnamen.
Schwab's Dry Goods Store op nummer 163 ziet eruit zoals hij in 1876 werd geopend, van de voodoo spulletjes tot stropdassen van 99 cent. Abraham Schwab, nu 71 jaar oud en de zoon van de oprichter, loopt er nog steeds rond in zijn schort, zijn blauwe broek met elastieken bretels die volgens hem speciaal voor Schwab gemaakt zijn. Hij begroet de vaste klanten. 'Er zijn er die ouder zijn dan ik', zegt hij enthousiast. Aan nieuwkomers wil hij nog wel eens de geschiedenis vertellen van Schwab's, van Beale Street, of Joden in Memphis en het Zuiden in het algemeen. Wie de verzameling goederen in de winkel ziet, begrijpt waarom Schwab's deze slogan hanteerde: 'Als je het bij Schwab's niet kunt vinden, dan heb je het niet nodig'. De geschiedenis van de zwarte gemeenschap en haar strijd voor gelijke burgerrechten krijgt u te zien in het National Civil Rights Museum, gevestigd in het motel waarin Martin Luther King in 1968 werd vermoord.
Na de Grote Depressie en de Tweede Wereldoorlog maakte Memphis een moeilijke tijd door, maar men heeft zich goed hersteld. Nu is Memphis de vestiging van grote internationale bedrijven als Federal Express en andere bedrijven die een centrale lokatie in Amerika zoeken. De comeback van Memphis begon eigenlijk met de dood van Elvis, in 1977. In 1981 opende het geheel renoveerde Peabody Hotel zijn poorten weer, in 1982 ging Graceland open en sindsdien is de stad er alleen maar beter op geworden.
De boeken van John Grisham, die zich vaak in Memphis afspelen, hebben de stad landelijke bekendheid gegeven. De beelden in de films naar zijn boeken, zoals The Firm, waarin Mud Island en andere populaire trekpleisters een rol speelden, maakten het weer een populaire bestemming. De revival van Beale Street viel samen met toegenomen interesse in de bluesmuziek en in de wortels van de muziek die Elvis op de kaart zette: de rock'n'roll. Maar Memphis heeft heel wat meer te bieden dan alleen muziek.

Zandbank
Mud Island, de zandbank in de bocht van de rivier, heeft nog niet zo'n lange geschiedenis. Volgens de overlevering ontstond het eiland in 1910 toen een boot die stroomopwaarts wilde zeven maanden bij Memphis moest wachten tot het water hoog genoeg was. Terwijl de boot daar lag geankerd vormde zich een rand van zand en stenen tegen het schip, die bleef liggen toen het schip eindelijk vertrok. De rand groeide uit tot een flinke zandbank die zo groot werd dat hij de haven van Memphis bedreigde. Tot de Mississippi verderop werd afgedamd, overstroomde Mud Island regelmatig, en tussen de overstromingen in werd er illegale sterke drank gestookt.
Nu bevat het eiland het Mississippi River Museum dat een mooi beeld geeft van Memphis en zijn relatie met de rivier. Er is de River Walk, een enorm schaalmodel van de Mississippi en Memphis Belle, de beroemdste bommenwerper van de Tweede Wereldoorlog.
Aan de rivieroever, tegenover Mud Island, staat de Pyramid, de op twee na grootste piramide in de wereld, een gebouw van 32 verdiepingen waarin u een uitgebreide rondleiding kunt krijgen. Memphis is maar wat trots op zijn band met de klassieke oudheid.

Cotton Row Historic District
Een ander stuk geschiedenis is natuurlijk de katoen. Van Confederate Park tot de Cotton Exchange Building en dan stadinwaarts naar het Peabody Hotel loopt Cotton Row Historic District. Confederate Park kijkt uit over de rivier en memoreert de slag om Memphis, vroeg in de Burgeroorlog, waarna de stad permanent in Noordelijke handen bleef. Langs de Riverside Drive ziet u dan de grote gebouwen met hoge ramen en forse deuren: katoen moest beoordeeld worden bij daglicht en balen katoen waren nogal groot, vandaar. De Cotton Exchange is waar de katoen wordt verhandeld maar bij de Turley Cotton Compony heeft u meer kans op een duidelijke uitleg over de katoenindustrie. In de lobby van het Peabody Hotel sloegen de katoenhandelaren de rest van hun dag stuk.

Een roze paleis en de indianen
Pink Palace is een van de grootste musea van het zuidoosten. Het is helemaal gewijd aan het leven in en rondom Memphis en geeft fascinerende bijzonderheden over het leven in wat eens de rand van de wildernis was, de Burgeroorlog en het moderne Memphis. U vindt er interessante tentoonstellingen over de geschiedenis en ontwikkeling van dit deel van de VS, en over thematische onderwerpen als slavernij, katoen en de Mississippi. Het museum dankt zijn naam aan het roze marmer uit Georgia dat voor het gebouw werd gebruikt. Het Planetarium biedt realistische audiovisuele tours door ruimte en tijd.
Een heel andere aspect van Memphis biedt Chucalissa, waar is te zien hoe de indianen hier leefden voordat de blanke pioniers hier arriveerden. In de jaren vijftig en zestig werden op dit terrein belangrijke archeologische vondsten gedaan. Naar aanleiding daarvan werden huizen opgebouwd zoals ze er toen waarschijnlijk uitzagen - een geslaagde onderneming! Het Museum is gevestigd in het T.O. Fuller State Park in het zuiden van de stad (in het park is ook een State Campground). Het G.H. Nash Museum geeft intrigerende informatie over de levenswijze van de indianen en over de opgravingen.

Alex Haley State Historic Site

Het bekende boek en de populaire televisieserie Roots leidden in de Verenigde Staten tot een nieuw bewustzijn onder blanken van het historische onrecht van de slavernij en stimuleerde zwarten zich te verdiepen in hun Afrikaanse wortels. De auteur, Alex Haley, groeide op in het plaatsje Henning, niet ver van Memphis. Het huis geeft een mooi beeld van het leven van de gegoede zwarte middenklasse in de eerste helft van deze eeuw.
 Terug naar boven

Meer Memphis, bakermat van de Amerikaanse muziek

Vanaf het begin van de eeuw werd Memphis een trefpunt voor zwarte musici. In de jaren twintig bloeide hier de blues, de speciale muziekvorm van het diepe zuiden, voortgekomen uit de afrikaanse tradities van de zwarte slaven en hun gezangen op de plantages. Typerend voor Memphis waren de Jug Bands die zangers begeleiden met een basritme dat werd geblazen op de opening van een glazen pot (of een lege whiskyfles). Vanuit New Orleans kwamen de invloeden van de jazz, die daar zijn grootste bloei beleefde, en die mengden zich met de blues en de gospel. Na de Tweede Wereldoorlog ontstond hier de mengeling van diverse muzieksoorten. Bijhet ontstaan daarvan speelden radiostations en musici de hoofdrol, en van die ontwikkeling kunt u Memphis nog de sporen vinden. De combinatie van blues met jazz, met geluidsversterking, leverde de rythm'n'blues op die de gitarist B.B. King populair zou maken.
B.B. King is zo'n beetje een symbool geworden voor Beale Street en het historisch bluesdistrict. Het uithangbord van zijn club, waar hij twee tot drie keer jaar zelf komt, is een soort logo van Memphis. Maar ook W.C. Handy, de schrijver van The Memphis Blues die daardoor geldt als aartsvader van de blues, speelde hier vaak met zijn band. Handy's huis is nu een museum. En ook illustere namen als Jimmy Luncefort, Albert King en Muddy Waters kwamen hier vaak.
De Memphis Music Hall of Fame aan Beale Street is ook zeer een bezoek waard. Het Museum is een eerbetoon aan Memphis van de dagen van de slavernij tot heden. De bezoeker ziet eerst de ketenen en andere zaken die direct met de slaven hadden te maken, voordat hij wordt ondergedompeld in de bluesmuziek. Achttien video's tonen zeldzame opnames van Bessie Smith, Furry Lewis en Robert Timothy Wilkins, een muzikant uit de jaren twintig die wel 'the original Rolling Stone' wordt genoemd. Het museum heeft ook de grootste verzameling Elvis-materiaal die buiten Graceland te vinden is, en de originele opnameapparatuur van de Sun Studios.
Sam Phillips, de legendarische eigenaar van Sun Records, nam in 1953 Ike Turner in dienst om talenten te ontdekken op Beale Street. Phillips nam muziek op van diens vriendin (later Tina Turner), Howlin' Wolf en Little Junior Parker, die Sun Studio de eerste groot hit bezorgde met Mystery Train. Maar eigenlijk was Phillips steeds op zoek naar een blanke die als een zwarte kon zingen, zodat hij de markt kon ontsluiten van blanke platenkopers die wel van zwarte muziek hielden maar die niet wilden kopen. In 1954 kwam Elvis Presley binnenwandelen en, zoals ze zeggen, de rest is geschiedenis. Phillips ontdekte ook andere blanke artiesten zoals Carl Perkins en Jerry Lee Lewis, en nam klassieken op als Great Balls of Fire en Blue Suede Shoes.
In de jaren zestig en zeventig schiep Memphis een alternatief voor Mowtown Records in Detroit met Stax Records. Southern Soul heette deze wat krachtiger stijl waarvan onder meer Booker T. and the MG's, Otis Redding, Wilson Pickett, Sam and Dave en Isaac Hayes vertegenwoordigers waren. Memphis heeft ook altijd veel betekend voor de gospel muziek. Zo schreef dominee Herbert Brewster voor Mahalia Jackson Move On Up a Little Higher.
De countrymuziek die nu zo populair is, kan ook bogen op een stamvader uit Mississippi. Jimmie Rodgers, de eerste grote nationale held van de countrymuziek in de jaren dertig, werd in Mississippi geboren. In Meridian kunt u het Jimmie Rodgers Museum bezoeken. Tot de invloeden die Elvis Presley onderging behoorde niet alleen de blues maar vooral ook country en gospelmuziek. Moderne muzikanten maken de cirkel weer rond. Een groep als U-2 komt in Memphis opnemen, geļnspireerd door de muzikale trillingen die er in de lucht hangen.

Elvis en Memphis
In de loop de jaren zijn Elvis en Memphis onlosmakelijk verbonden geraakt. De King nam hier zijn eerste plaat op en hij er blies er zijn laatste adem uit. De Sun Studio van Sam Philipps is een van de klassieke plekken in Memphis. Het kleine gebouwtje ligt een minuut op tien lopen van Beale Street, aan 706 Union Avenue. Hier liep in 1954 een verlegen truck chauffeur binnen die een plaatje wilde maken voor zijn moeder. Elvis kwam een paar keer terug en Sam Philipps realiseerde zich al snel dat hij zijn stem had gevonden. Dat Elvis bij optredens ook nog een sensatie creerde met zijn draaiende heupen, was mooi meegenomen.
Bezoekers aan de Sun Studio krijgen een rondleiding van dertig minuten door de studio, waarop u onder meer stukjes van opnames krijgt te horen. De eerste bandjes van Elvis en Johnny Cash! Er staan nog instrumenten, microfoons en opnameapparatuur van de jaren vijftig. U stapt zo terug in de tijd van krakende vloeren.
U kunt uw indrukken verwerken in het café dat Sun Studio exploiteert. Het serveert jaren vijftig eten zoals cheeseburgers, barbecue, Dixie Fried Banana Pie en het favoriete voedsel van Elvis: fried peanutbutter and banana op witbrood. 's Avonds wordt Sun Studio weer wat het vroeger was, een opnamestudio.

Graceland
Natuurlijk wilt u ook Graceland bezoeken, het landhuis dat Elvis in 1957 kocht. Sinds het huis waarin Elvis in 1977 stierf in 1982 is opengesteld, trekt het ieder jaar honderdduizenden bezoekers. Sommige mensen komen echt op pelgrimage, om de laatste eer te bewijzen aan de King, anderen willen graag zien hoe hij in zijn laatste jaren leefde. Een bezoek is altijd interessant, al was het alleen maar om de andere bezoekers te kunnen gadeslaan. Vooral rond Elvis' sterfdag, op 17 augustus, is het een emotionele bedoening. Natuurlijk zijn er ook mensen die volhouden dat Elvis helemaal niet dood is en die enthousiast de verhalen lezen dat hij weer ergens is gesignaleerd.
U komt in Graceland alle soorten bezoekers tegen, van een bus met bejaarden tot punkers en jaren vijftig enthousiasten. Tot de kamers die u kunt bezichtigen horen de Jungle Room, een kamer vol zwaar, handgesneden meubilair met namaak dierenhuiden. U ziet er de pakken waarin Elvis in zijn latere jaren in Las Vegas optrad, de wand met gouden platen en diverse andere kamers waarvan de inrichting erg was beļnvloed door Elvis' laatste vriendin.
Rondom het huis van Elvis zelf zijn er ook nog andere tentoonstellingen - als u alles wilt doen dan neemt u de Platinum Tour, die u twee a drie uur bezig houdt. Graceland zelf bevat het huis en et graf, maar daarna kunt u naar de Elvis Presley Automobile Museum waar de auto's en motoren van de King staan opgesteld. The Lisa Marie Jet and Hound Dog II Jetstar Planes Tour laat zien hoe Elvis en gevolg reisde, terwijl Sincerely Elvis allerlei persoonlijke zaken laat zien, zoals familiefoto's, kleding en andere dingen.
Wilt u uw hele bezoek aan Memphis in het teken van Elvis zetten, dan dient u te weten dat Elvis voor zijn senior prom (de dansavond aan het eind van de middelbare school) naar het Peabody Hotel ging en zijn platen kocht bij Poplar Tunes (onveranderd sinds de jaren vijftig). De Overton Park Shell is het theater waar Elvis in 1954 aan twee liedjes als opwarmer voldoende had om de hoofdact irrelevant te maken. Als hij zin had in een avond van plezier met vrienden en aanhangers, dan huurde Elvis Libertyland Amusement Park af, een pretpark in de stad. Hij scheen het liefst in de Zippin Pippin te duiken, nu de oudste nog werkende houten achtbaan van het land.

Jerry Lee Lewis Ranch

Ook Jerry Lee Lewis had zijn wortels in Memphis. In Nesbit, Mississippi, niet ver van de stad, kunt u zijn ranch bezoeken, inclusief het zwembad in de vorm van een piano. Ook tentoongesteld zijn zeventien honden, dertien auto's, een motor en een paard. The Killer woont er zelf nog en het is niet onmogelijk dat u hem tegenkomt.