Amerika - Pacific Northwest - Washington - Seattle

De routine van de bootforens gaat me gemakkelijk af. Tijdens mijn bezoek aan Seattle logeer ik bij vrienden op Vashon Island, een bosrijk eiland, zo’n dertig  minuten varen van downtown. Dus voorzie ik me iedere ochtend van een tall cappuccino, een muffin en een krant en wandel aan boord, samen met de forensen. Op het achterdek hangen hun renfietsen aan speciale haken. Mijn buurman haalt zijn computer uit zijn rugzak en begint ingewikkelde notities te maken op een blocnote. Een tafel verder gaat het gesprek over de gebruikelijke zaken: hoeveel meer mensen er ieder jaar op Vashon komen wonen, hoe het altijd druk is en de parkeerplaats altijd vol. Vashon is populair dezer dagen, en niet tot genoegen van de oude bewoners, zoals mijn vrienden die hier in 1985 eigenhandig een huis bouwden.
De boot zet er de kuierlatten in. Na een minuut of tien draait hij om de punt van West Seattle heen en daar ligt de stad in al zijn glorie, een stad van water en bergen. Mijn medereizigers zijn het gewend, maar ik ben iedere dag weer onder de indruk van dit visuele visitekaartje. Links de Space Needle, in het midden de kantoorgebouwen, en rechts, bij mooi weer tenminste, de imposante massa van Mount Rainier. Op een heldere dag zijn op de achtergrond dan ook nog de toppen te zien van de Cascade Mountain Range.
Tot voor een jaar of vijftien was Seattle een goed bewaard geheim, tegenwoordig lijkt zowat half Amerika van plan naar de Pacific Northwest te verhuizen. Seattle eindigt immers steevast in de top van most livable cities in de Verenigde Staten, en weet iedereen niet dat computerjongens met hun draagbare vaardigheden altijd op de mooiste plekken gaan wonen? Nou dan, Bill Gates’ Microsoft zit hier toch niet voor niets? Hij schijnt geen moeite te hebben granola-etende, milieubewuste, natuurminnende en nonconformistische computerfreaks hierheen te halen.
Vooral jongeren hebben de weg gevonden naar een stad met oneindig veel economische mogelijkheden, waar de natuur op hoogstens een uurtje afstand ligt, die een liberaal politiek en cultureel klimaat paart aan plezierig, gezins-georienteerd wonen in gezellige buurten met een eigen karakter - kortom, die alles lijkt hebben, inclusief het grootste deel van het jaar miezerig weer dat een perfect excuus verschaft om urenlang met een boek in een koffiehuis te zitten of eindeloos aan een computerscherm te hangen.

Exportprodukten
Mijn eerste halte is Elliot Bay Book Company. Deze enorme boekwinkel, net ten zuiden van Pioneer Square, was en is een van mijn favoriete plekken in Seattle. Het is zo’n boekwinkel waarin je kunt wonen, een verbijsterende collectie, een plezierige omgeving met stoelen en rustige hoekjes, deskundige mensen. In 1981, toen ik hier voor het eerst kwam, had Elliot Bay nóg iets waar ik van opkeek: een espressobar in de kelder waar ze echte koffie hadden. In die tijd was het concept van de boekwinkel-met-koffiebar een waar mirakel en het vertelde iets over wat ze in Seattle belangrijk vonden.
Inmiddels heeft Seattle van koffie en boeken zijn meest bekende exportprodukten gemaakt: hier begon Starbucks, de keten van espressobars die nu in sneltreinvaart slappe-bak-Amerika leert koffiedrinken, en van , de boekenwinkel op internet die hier zijn hoofdkwartier heeft (opgericht door een Wall Streeter die het oosten ontvluchtte). Eventjes was Seattle ook pophoofdstad van de VS, toen grunge het land veroverde, met Kurt Cobain en zijn Nirvana, roodgeruite houthakkersshirts en ringen overal op hun lichaam. Die cultuur bleek geen erg lange adem te hebben. Elliot Bay Book Company is niet te exporteren. Het blijft een unieke winkel waar menige stad in Europa om loopt te schreeuwen. Als altijd toont het winkelpersoneel zich belezen, vol met tips en adviezen. Nog steeds is hier zowat iedere middag een lezing door een gerenommeerde auteur, en de koffie blijft uitstekend. Het zou mij niet verbazen als de amazon-employees hierheen komen om weer eens een boek in handen te voelen voordat ze teruggaan naar hun virtuele boekenwinkel. Zo’n zaak zegt veel: toon me de boekwinkels en ik vertel u wat voor stad het is. En Seattle is zo goed als Elliot Bay.

Ideale havenstad
Pioneer Square, waar ooit de eerste kolonisten zich vestigden, is het hart van downtown Seattle. De rode bakstenen gebouwen zijn keurig hersteld, nadat een poging in de jaren zeventig om alle ’oude troep’ af te breken in de kiem was gesmoord. De gietijzeren pergola en de totempaal geven een eigen gezicht aan het knusse driehoekige plein (de stichters konden het niet eens worden over de richting waarin de straten moesten lopen, vandaar). Nu zitten er veel restaurants, kroegen, antiekwinkels en kunstgalerijen. ’s Avonds bruist het hier. In al zijn gerestaureerdheid is Pioneer Square een aantrekkelijke plek gebleven, een soort flash back in de tijd.
Hoewel Seattle pas laat door blanke pioniers werd ontdekt (rond 1850), zagen die onmiddellijk de mogelijkheden als havenstad. De open verbinding via de beschermde Puget Sound met de Stille Oceaan, leverde een ideale havenplaats op. Maar Seattle bleef een kwakkelende en rauwe frontier-gemeenschap, waar bijvoorbeeld het gebrek aan huwbare vrouwen een probleem was. Pas toen de Northern Pacific Railroad Seattle bereikte, in 1893, kon Seattle tot volle wasdom komen. Vlak daarvoor, in 1889, was de hele stad in vlammen opgegaan, maar dat zagen de pioniers meer als een kans om opnieuw te beginnen dan als een serieuze tegenslag. Dit keer bouwde men niet met het goedkope want overal aanwezig hout, maar keurig met bakstenen en ijzer, en met de stenen die als ballast in de grote schepen werden meegevoerd, bestraatte men de modderige paden. Goudkoorts
Ik besluit de Underground Tour te maken, onder Pioneer Square, die me nog een fase verder terug voert, naar de stad van voor de Great Fire. Voor 1889 lag de stad aan de rand van het water, wat bij een beetje onstuimig hoogtij leidde tot overstromingen en overstromende toiletten. Toen men toch moest herbouwen, besloten de bewoners om de nieuwe stad meteen maar drie meter hoger te zetten. Daardoor liggen nu onder Pioneer Square de catacomben die men op de Underground Tour bezoekt. De grapjes op de toer zijn ongetwijfeld al duizenden keren verteld, maar het blijft aardig.
Toen in 1897 in de Yukon goud gevonden werd, maakte Seattle zijn eerste bloei door. Binnen een paar weken raasden tienduizenden mensen door de stad, waar ze zich voorzagen van de middelen om minstens een jaar in de barre wildernis te kunnen overleven (dat eisten de Canadese grenswachten). Handel en bankwezen profiteerden, terwijl Pioneer Square met bars, bordelen en theaters voorzag in het plezier van de goudzoekers. Een overzicht van die geschiedenis biedt het uitstekende Klondike Gold Rush Park, dat geen park is maar een klein museum dat wordt gerund door de National Park Service. Vraagt u vooral aan de Rangers of ze de film laten zien van de goudzoekers.

Man met de hamer
Net zo gemakkelijk als ik me invoeg in het forensen-volkje, praat ik mee over de nieuwe vestiging van het Seattle Art Museum. Dat is geen verdienste, want iedereen in Seattle heeft er een mening over. De meeste mensen zijn positief over het nieuwe gebouw aan First Avenue en University Street, in elk geval over de toevoeging aan het stadsbeeld van het gebouw en de Hammering Man, een zestien meter hoog beeld van een man die met een hamer omhoog en omlaag zwaait. Ik moet zeggen dat het beeld zijn charme heeft en het gebouw er van bui.

door: Frans Verhagen