Ze zeggen wel eens dat het Zuiden begint in de lobby van het Peabody Hotel, aan Union Street in downtown Memphis. En daar zit wel wat in. Stap het hotel binnen en u waant u terug in de tijd, in een andere wereld, waar het er allemaal trager, gemoedelijker en eleganter aan toeging. Een tijd waarin zakenlieden na gedane zaken op hun gemak napraten, koffie dronken en rustig de rest van de dag stuksloegen. Hier betreedt u het Zuiden van sfeer, traditie, rustig aan en een zekere stijl.
In datzelfde Peabody Hotel vindt ook iedere dag een merkwaardig ritueel plaats. In de vijver in de hal van het hotel wonen vijf eenden (vrouwtjes en een mannetje) die iedere ochtend om elf uur van hun suite op de bovenste verdieping van het hotel naar de vijver worden geleid. Een speciale hotelbediende zorgt dat de beesten met hun statige waggel op de rode loper blijven. 'S Middags om vijf uur worden ze weer teruggebracht. Volgens de overlevering parkeerde ongeveer zestig jaar geleden een dorstige jager eens zijn tamme lokeenden in deze vijver en, ach, zo gaan die dingen in Memphis, de beestjes wonen er nog steeds.
Het wilde westen
Memphis en de Mississippi zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De pioniers die de stad in 1819 stichtten, kozen voor deze plek in de bocht van de rivier op een soort rotsplateau vanwege zijn strategische ligging en zijn bescherming tegen overstromingen. In die tijd was de Mississippi zo'n beetje de grens van de bekende wereld en als men het toen over het Wilde Westen had, dan ging het over West Tennessee. De stichters van Memphis kozen als naam die van een oude Egyptische hoofdstad. Het woord betekende bovendien ‘plaats van goede vooruitzichten' en dat bleek aardig te kloppen. De rivier werd steeds belangrijk als verkeersader van het snel groeiende land en Memphis kreeg een belangrijke rol als doorvoerhaven en handelscentrum. Na 1840 werd katoen het meest verhandelde product.
Dit was de tijd dat Memphis en Mississippi maar onder één motto leefden: ‘cotton is king'. Maar katoen was niet het enige wat over de rivier werd vervoerd - alles ging over het water, dat was eenvoudigweg de beste manier om spullen naar het binnenland te vervoeren. En aan de rivier had Memphis geen concurrentie. Er liggen geen andere grote steden binnen een ruime straal van Memphis en men zegt wel eens dat het eigenlijk de hoofdstad is van noord-Mississippi (en ook van West Tennessee en Arkansas).
Memphis groeide uitbundig, gelijk op met de plantages in de uitzonderlijk vruchtbare Mississippi Delta. Deze behoorden tot de meest succesvolle van het Zuiden (althans voor de blanke eigenaren) en de prachtige landhuizen getuigen daar nu nog van. Het was een tijd dat in Memphis het grootste aantal miljonairs woonde van het land. Dat succes werd natuurlijk wel gebouwd op de ruggen van de slaven die voor het bewerken van de plantages onmisbaar waren. Dit was de glorietijd van het Oude Zuiden, de tijd waarnaar Gone with the Wind zo nostalgisch terugblikt.
Geheime tunnels
Memphis was het centrum waarop de plantagebewoners, arm en rijk, zwart en blank, zich oriënteerden. Ook de vluchtende slaven kwamen in Memphis terecht, via de Underground Railroad - u kunt daar nog wat van zien in de Burkle Estate/Slavehaven, een huis dat gold als station op die Railroad. Een geheime kamer in de kelder heeft een tunnel waarlangs de vluchters konden ontsnappen. Het Hunt-Phelan Home, aan de oostkant van Beale Street, is juist een goed bewaard landhuis uit 1830. Ook dit huis heeft een tunnel, maar dan wel een om te ontsnappen aan aanvallen van indianen! Het Magevney House, gebouwd door de eerste Ierse immigrant, is een van de oudste gebouwen van Memphis. Het Mallory-Neely House laat zien hoe rijke bewoners van Memphis leefden. Memphis heeft een heel Victoriaans District, aan Adams en Jefferson Avenues, waar u voorbeelden ziet van de onvoorstelbare rijkdom van de katoenhandelaren en bankiers rond het midden van de vorige eeuw.
Cholera en gele koorts
In de Burgeroorlog werd Memphis al vrij snel door het Noorden bezet en daardoor bleef de stad gespaard voor verdere gevechten. De kooplui verdienden kapitalen met het verhandelen van goederen aan zowel het Zuiden als het Noorden. Na de oorlog ging het niet zo goed meer met de plantages die altijd met slavenarbeid hadden gewerkt. Ineens waren ze hun goedkope werkkrachten kwijt. Dat had ook zijn weerslag op Memphis. Maar de stad kwam pas echt in de problemen toen in de daarop volgende vijftien jaar met de regelmaat van de klok cholera en gele koorts uitbraken. In 1878, tijdens de ergste epidemie, stierf meer dan de helft van de 6000 blanken die er achter waren gebleven - voor zover die al niet was weggevlucht. Zwarten waren minder gevoelig voor de koorts: van de 14.000 niet gevluchte zwarten in Memphis stierven er ruim 900.
Memphis ging failliet en bestond officieel niet meer gedurende twaalf jaar. In de jaren daarna legden de bewoners rioleringen en waterleiding aan, en legden de vennen droog waar de muggen hun broedplaatsen hadden. De stad kwam terug, net als de mensen. Dank zij de spoorwegen en de ligging aan de rivier kon Memphis er bovenop komen en weer bloeien. Inmiddels had Memphis ook een welvarende en bloeiende zwarte gemeenschap gekregen. Beale Street was het centrum. Hier woonden zwarte juristen en doctoren, er waren kerken, banken en theaters, en bedrijven die door zwarten waren opgezet zoals een levensverzekering. Voor zwarten uit de omliggende regio werd Memphis een belangrijke stop op hun weg naar het industriële noorden. In 1909 schreef de jazz-musicus W.C.Handy The Memphis Blues, als reactie op de muziek die nieuwkomers van het platteland meebrachten. Handy staat nu bekend als de aartsvader van de blues en Memphis als de geboortestad, maar de wortels van deze muziek lagen natuurlijk in Mississippi.
Beale Street Historic District
Vanaf de oever van de machtige Mississippi loopt Beale Street naar het oosten. Aan het Mississippi-einde van de staat een groot standbeeld van Elvis, de King van de rock'n'roll en misschien wel de beroemdste nazaat van Memphis. Een stukje verderop, op nummer 152, ligt het Center for Southern Folklore waar allerlei aspecten van het leven en de eigenaardigheden van het Zuiden worden toegelicht aan de hand van geluidsfragmenten en historische filmopnamen. Schwab's Dry Goods Store op nummer 163 ziet eruit zoals hij in 1876 werd geopend, van de voodoo spulletjes tot stropdassen van 99 cent. Wie de verzameling goederen in de winkel ziet, begrijpt waarom Schwab's deze slogan hanteerde: 'Als je het bij Schwab's niet kunt vinden, dan heb je het niet nodig'.
De geschiedenis van de zwarte gemeenschap en haar strijd voor gelijke burgerrechten krijgt u te zien in het zeer interessante National Civil Rights Museum, gevestigd in het motel waarin Martin Luther King in 1968 werd vermoord. Na een tour door het museum eindigt u bij de slaapkamer waar Martin Luther King